Slide 1 Heading
Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit dolor
Meer info
Slide 2 Heading
Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipiscing elit dolor
Previous
Next

Explosievenopsporing

 

Gevaarlijke erfenis

Vorige eeuw lag België tweemaal op het kruispunt van een wereldoorlog. Honderdduizenden tonnen munitie – artilleriegranaten, vliegtuigbommen, mijnen – werden hier afgeschoten, uitgeworpen, gedumpt of achtergelaten. Statistisch gezien kwam 10 tot 30 % hiervan nooit tot ontploffing en verdween veelal ongemerkt in de bodem.
Vrijwel dagelijks komt deze gevaarlijke erfenis aan de oppervlakte. Naast een reëel gevaar voor mens, materieel en milieu betekent dergelijke vondst bijna altijd een tijdelijke stopzetting van de werkzaamheden, en meer dan eens een lange evacuatie. De proactieve inzet van een munitieopsporingsbedrijf als Bom-Be betekent een significante daling van het veiligheidsrisico, en is tevens tijd- en kostenbesparend.

De werkwijze van Bom-Be is gericht op het doelmatig gebruik van kennis en middelen. Gedegen archiefonderzoek kan precies aantonen waar een probleem is, en waar niet.

 

Werkwijze en regelgeving

België

In tegenstelling tot wat men wel eens denkt is DOVO niet inzetbaar voor het opsporen van oorlogsmunitie in Belgische (water)bodems. Bom-Be heeft, als één van de weinige bedrijven op de Belgische markt, de nodige expertise en verzekeringen in huis om dit wel te doen. We voeren in hoofdzaak drie soorten projecten uit i.v.m. commercieel explosievenonderzoek:

1. Detectie: wanneer er een gegrond vermoeden bestaat dat een projectgebied verdacht is op de aanwezigheid van explosieven – bijvoorbeeld na een vooronderzoek – dan kunnen we een oppervlakte– of dieptedetectie uitvoeren. Uit het detectierapport zal niet alleen blijken of er verdachte objecten in de bodem aanwezig zijn, maar ook van welk type, op welke diepte, en welke de beste risico-beperkende maatregelen zijn voor het vervolgtraject.

2. Benaderen: wanneer een eerder uitgevoerde detectie heeft uitgewezen dat er verdachte objecten in de bodem aanwezig zijn, zullen onze deskundigen ze benaderen. Benaderen is het continu en herhaald uitvoeren van (analoog) detecteren, lokaliseren en laagsgewijs ontgraven. Het ontgraven gebeurt met (beveiligde) graafmachines of manueel, meestal een combinatie van beide. Na het blootleggen en identificeren van munitie zullen we de politie contacteren, en wanneer het inderdaad over gevaarlijke munitie gaat, dan wordt de DOVO ingezet. Zij brengen de munitie weg en/of bepalen hoe deze onschadelijk te maken.

3. Begeleiding: soms worden graafwerken uitgevoerd in NGE verdacht gebied zonder dat er voorafgaand een oppervlaktedetectie werd uitgevoerd, bijvoorbeeld wanneer de toplaag van de bodem vervuild is met metaalslak, of bij een archeologisch proefsleuvenonderzoek, omdat de sleuven daar sowieso integraal worden afgegraven. In zo’n gevallen zullen onze experts de graafwerken van nabij begeleiden om de veiligheid te garanderen. Meestal wordt dan laag per laag gedetecteerd en vervolgens afgegraven.

DOVO, de ontmijningsdienst van Defensie, is dus niet inzetbaar voor het opsporen van munitie, maar staat wel in voor de ruiming van aangetroffen explosieven en munitie.

Nederland

Het praktisch verloop van het opsporingsproces is in België en in Nederland gelijk, maar in Nederland is de sector van het Opsporen van Conventionele Explosieven (OCE) uitvoerig gereglementeerd. Bedrijven en personeel die oorlogsmunitie opsporen in Nederlandse (water)bodems moeten gecertificeerd zijn volgens het WSCS-OCE, een bijlage van de Nederlandse Arbo-wetgeving. Dit betekent dat de bedrijven moeten voldoen aan een totaalpakket van vereisten om de veiligheid van personeel en omgeving te waarborgen bij opsporingsactiviteiten. De bedrijfsvoering, het personeel, het materieel, het vooronderzoek, het opsporingsproces: ze zijn allemaal gestroomlijnd volgens deze reglementering.

Bom-Be is als Belgisch bedrijf ook gecertificeerd voor opsporingsactiviteiten in Nederland, en ons personeel beschikt dus ook over de vereiste deskundigheidscertificaten om er te werken.

Bovendien is Bom-Be erkend als Examenbureau door TÜV Nederland, de controlerende instelling voor de OCE-sector. Dit betekent dat ook personeel van andere bedrijven bij Bom-Be examens kan afleggen om de nodige deskundigheidscertificaten te behalen.

 

Vooronderzoek

Voor aanvang van grondwerkzaamheden dient men te bepalen of er een potentieel gevaar in de bodem schuilt. Een vooronderzoek of bureaustudie is daarom een essentieel onderdeel van het veiligheidstraject. Bom-Be heeft hiervoor de grootste troeven in handen: we beschikken over ervaren en gepassioneerde historische onderzoekers en een bijzonder groot archief, zodat we op zeer korte tijd  – door middel van een quick scan – kunnen vaststellen of een bepaald perceel al dan niet verdacht is op het aantreffen van NGE. Is dit het geval, dan kunnen we de verdachte gebieden en de risico’s gedetailleerd in kaart gaan brengen door middel van een vooronderzoek.

Onze mensen zijn vertrouwd met opzoekwerk in de (internationale) oorlogsarchieven en gespecialiseerde literatuur, maar trekken ook op onderzoek in de buurt en in de lokale archieven. Ze zullen de onderzoeksresultaten in vele gevallen kunnen staven met luchtfoto interpretatie . 

Het bureauonderzoek eindigt niet bij de oorlogsperiode. We gaan ook na of het terrein sindsdien gewijzigd is of niet, bv. door ophogingen, eerdere naoorlogse munitieruimingen of baggerwerken.

Een vooronderzoek is tijd- en kostenbesparend, geeft aan welke de verdachte gebieden zijn, welke types munitie men kan aantreffen, in welke staat, en op welke mogelijke diepte.

 

Luchtfoto interpretatie

Tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog werd België tienduizenden malen vanuit de hoogte gefotografeerd. Vandaag zijn deze historische beelden, opgeslagen in binnen- en buitenlandse archieven, van onschatbare waarde. Het opzoeken, interpreteren en georefereren van deze foto’s vereist echter een bijzondere kennis. Zo hebben onze partners bijvoorbeeld een techniek ontwikkeld om van die foto’s 3D-beelden samen te stellen, die Bom-Be gebruikt om bunkers en bomkraters terug te vinden.

Luchtfoto interpretatie is vaak van essentieel belang voor het vooronderzoek, en Bom-Be blijft deze techniek verder ontwikkelen. Een digitale bibliotheek met kaarten is in de laatste ontwikkeling. Explosievenopruimers, archeologen, geologen, maar ook de beheerders van de ondergrondse infrastructuur, zullen de gebruikers zijn.

 

Opsporen van munitie

Bom-Be beschikt over de meest uiteenlopende opsporingstechnieken. Voor het opsporen van oorlogsmunitie maken we gebruik van twee hoofdmethoden:

1. Magnetometrisch onderzoek, met:

2. Grondradar, ook wel georadar of GPR genoemd

De meetapparatuur is meestal gekoppeld aan een datalogger en GPS-antenne, zodat we snel en accuraat een kaart van de anomalieën in de bodem kunnen aanmaken. Onze experts kunnen op basis van de kaart en de meetwaarden bepalen waar de verdachte objecten zitten.

Met behulp van deze technieken kunnen we bodemverstoringen detecteren, lokaliseren en benaderen. Conventionele munitie wordt – in de laatste fase – handmatig blootgelegd.

 

Benaderen en identificeren

Bom-Be maakt voor grondwerkzaamheden gebruik van een breed arsenaal aan materieel. Het gebruikte machinepark bestaat uit gepantserde graafmachines, zeefmachines, grondboormachines, sondeertrucks en -stellingen, aangevuld met het nodige materiaal voor het garanderen van de veiligheid op de projectlocatie en het afschermen van het werkterrein.

De laatste fase van het benaderen van verdachte objecten gebeurt handmatig.

De identificatie van munitie wordt door twee personen uitgevoerd. De Senior explosievendeskundige geeft hierbij de leiding en is verantwoordelijk voor de veiligheid en registratie. 


Veiligstellen van de situatie

Alle aangetroffen munitie wordt onder de verantwoordelijkheid van Bom-Be veilig gesteld. Afhankelijk van de grootte en vervoerbaarheid van het projectiel wordt het tijdelijk opgeslagen in een explotainer of op een andere manier veiliggesteld. Met regelmaat wordt de opgeslagen munitie aan de DOVO overgedragen. In overleg met de lokale overheid zorgt de DOVO voor afvoer en/of vernietiging van de explosieven. Hoewel Bom-Be vanaf dat moment in principe geen verantwoordelijkheid meer draagt, ondersteunen wij indien nodig ook dit proces.